<$BlogRSDUrl$>

domingo, diciembre 27, 2009

1.1. Checo, presentaciones 

Por aquí seguimos con las lecciones de checo. Hoy empezaré por algo sencillo: las presentaciones, con frases y preguntas típicas. Entre paréntesis escribiré una lectura aproximada en castellano.

Jmenuju se Dagmar (imenuiu se Dagmar) = Me llamo Dagmar
Jsem Dagmar (isem Dagmar) = Soy Dagmar

Se pueden emplear las dos oraciones como iguales a la hora de presentarse a uno mismo con su nombre.

Jsem z České Republiky (isem sed Cheskee Republiki) = Soy de la República Checa

Países y nacionalidades:

Americky (ameritskíi) = americano
Německa (niemetska) = alemana
Itálie (italie) = Italia
Kanada = Canadá
Litva = Lituania
Uzbekistánu = uzbekistano

Jsem ze Španělska = Soy de España

Mluvím česky = Hablo checo

Todos los idiomas terminan en -sky o -cky

Idiomas:
německy (niemetskii) = alemán
španělsky (shpañelskii) = español
francouzsky (frantsousskii) = francés
rusky = ruso
italsky = italiano
anglicky (anglitskii) = inglés
portugalsky = portugués

Preguntas:

¿Cómo te llamas?
INFORMAL: Jak se jmenuješ? (iak se imenuiésh?)
FORMAL: Jak se jmenujete? (iak se imenuiete?)

¿De dónde eres?
I: Odkud jsi? (odkud isí?)
F: Odkud jste? (odkud isté?)

¿Hablas checo?
I: Mluvíš česky? (mluvísh cheskí)
F: Mluvite česky? (mluvite cheskí)

Respuestas posibles a la pregunta anterior:
Ano, trochu. (anó, trojú) = Sí, un poco
Ne, nemluvím. = No, no hablo

Como ejercicio para practicar esto, podéis hacer unas pocas frases para hablar de vosotros mismos como por ejemplo:
Dobrý den! Jmenuju se Merchi. Jsem ze Španělska. Jsem studentka (soy estudiante), nejsem učitelka (no soy profesora). Mluvím španělsky, galsky, anglicky, francouzsky a trochu česky.

a = y (la conjunción y)

Ciudades para decir en la expresión "soy de...", "Jsem z...":
Prahy = Praga
Mnichova = Munich
Milana = Milano
Chicaga = Chicago

učitelka = profesora de un curso o de un colegio
profesorka = profesora de universidad, de máster...

El femenino normalmente añade -ka:
MASCULINO, FEMENINO
učitel, učitelka
profesor, profesorka
student, studentka

Jsi studentka? = ¿Eres estudiante?
Jsi učitelka? = ¿Eres profesora?

Co studuješ? (tsó studuiésh?) = ¿Qué estudias?

Estudios:
umění = arte
právo = derecho
literatury = literatura
maturanka = estudiante de bachillerato
inženýrka = ingeniera
politclogie (polittsloguié) = política

¿Cuántos años tienes?:
I: Kolik je ti let?
F: Kolik je vám let?

Je mi 19 let = Tengo 19 años

Jsem učitelka češtiny (isem uchitelka cheshtiní) = Soy profesora de checo

Bydlím v Praze (bidlíim ve Prasé) = Vivo en Praga

Artículo determinado / demostrativo:
Masculino: ten (el, este)
Femenino: ta (la, esta)
Neutro: to (_, esto)


ZÁKLADY KONVERZACE

Dobré ráno = buenos días
Dobrý den = hola (formal)
Dobrý večer (dobríi vecher) = buenas tardes
Dobrou noc (dobrou nots) = buenas noches

Ahoj / Čau / Nazdar = hola (a un amigo / también adiós / muy informal, también adiós)

Na shledanou (nasjledanou) = adiós (formal)
Na shle (nasjlá) = adiós (informal)

Vítáme Vás! (víitaame vaas!) = ¡Bienvenido!
Šťastnou cestu (shtiastnou tsestú) = Buen viaje

ano (anó) = sí
ne = no

děkuji (yekuyí) = gracias
prosím = de nada / por favor

promiň / promiňte = perdón, lo siento (informal / formal)

Jak se jmenuješ? / Jak se jmenujete? = ¿Cómo te llamas? (informal / formal)
Jmenuju se... = me llamo...

Těší mě = encantado/a de conocerte
Mě taky = yo también

Jak se máš? / Jak se máte? = ¿Cómo estás?, ¿Qué tal? (informal / formal)
Respuestas a esta pregunta de mejor a peor:
výborně (viiborñé) / super = muy bien
dobře (dobrsyé) = bien
ujde to (uite to) / jde to (ite to) = la cosa marcha
nic moc (nits mots) = más o menos
špatně (shpatñé) = mal
mizerně (miserñé) = muy mal, fatal

Mluvíš / Mluvíte česky? = ¿Hablas checo? (informal / formal)
anglicky, německy...
Ano, trochu = Sí, un poco
Ne, nemluvím = No, no hablo

Rozumíš? (rosumíish) / Rozumíte? (rosumíite) = ¿Comprendes? (informal / formal)
Ano, rozumím = Sí, comprendo
Ne, nerozumím (nerosumím) = No, no comprendo

Mluv / Mluvte pomalu! = ¡Habla despacio! (informal / formal)

Odkud jsi? = ¿De dónde eres?
Jsem z ... (genitivo) = Soy de ...
České republiky
Prahy = (de) Praga
Anglie = (de) Inglaterra
Itálie = (de) Italia
Německa = (de) Alemania
Ruska = (de) Rusia

Pracuješ nebo studuješ? (pratsuiésh nebó studuiésh?) = ¿Trabajas o estudias?
Nepracuju, jsem student / studentka. (nepratsuiú, sem student / studentka) = No trabajo, soy estudiante (masculino / femenino)
Už nestuduju, pracuju jako... (Ulls nestuduiu, pratsuiu iako...) = Ya no estudio, trabajo como...
učitel / učitelka = profesor/a
inženýr / inženýrka (inlleniir / inlleniirka) = ingeniero/a
doktor / doktorka = doctor/a


Vocabulario:
MASKULINUM / NEUTRUM / FEMININUM
muž (mulls) = hombre / dítě (diitié) = niño, bebé / žena (llsena) = mujer
pán = señor / _ / dáma, paní = señora
To je pan Novák = Éste es el señor Novák / _ / To je paní Nováková = Ésta es la señora Nováková
To je Adam = Éste es Adam / _ / To je Eva = Ésta es Eva
To je otec, táta, taínek = Éste es el padre / _ / To je matka, máma, maminka = Ésta es la madre
To je syn = Éste es el hijo / _ / To je dcera (detserá) = Ésta es la hija
To je bratr = Éste es el hermano / _ / To je sestra = Ésta es la hermana
student / _ / studentka
profesor / _ / profesorka
učitel / _ / učitelka
šéf = jefe / _ / šéfka = jefa
doktor / _ / doktorka
inženýr = ingeniero / _ / inženýrka = ingeniera
přítel = amigo / _ / přítelkyně (prsiitelkiñé) = amiga
číšník (chiishniik) = camarero / _ / číšnice (chiishnitse) = camarera
To je můj učitel (muui) = Éste es mi profesor / To je moje/mé dítě (moie/mee) = Éste es mi bebé / To je moje/má učitelka (moie/maa) = Ésta es mi profesora
To není můj student = Éste no es mi estudiante / To není moje/mé dítě = Éste no es mi bebé / To není moje/má učitelka = Ésta no es mi profesora

Nejsem muž, já jsem žena = no soy hombre, yo soy mujer

Kdo je to? (kadó ie to) = ¿Quién es éste? PARA PREGUNTAR SOBRE PERSONAS
Co je to? (tsó je to?) = ¿Qué es esto? PARA PREGUNTAR SOBRE COSAS

Vocabulario suelto:
učebnice = libro de texto
pracovní sešít = libro de ejercicios, de prácticas
cédéčko (tseedeechko) = CD (compact disc)
strana = página
číst = leer
cvičeni (tsvichení) = ejercicio
trochu (troju) = un poco
trošičku (troshichku) = un poquito
léto = verano
tón = tono, sonido
škola = escuela
dům (duum) = casa
papír = papel, folio
nebo = o (conjunción o)
ale (alé) = pero


Opakujte, prosím? = ¿Repita, por favor?
Opakujte pomalu, prosím = Repita despacio, por favor



EJERCICIOS:

1º) Escucha la diferencia de pronunciación de las siguientes consonantes. Fíjate también que las vocales con tilde son más largas.



Konsonanty č, š, ž

a) šál - šat - šakal - šašek - šek - šíp - šípek - šok - šofér - šum - šunka - šnek - škola - ošálit - kaše - vaši - píšu - kouše - papoušek - koš

b) žal - žák - žába - žel - žena - žito - židle - žirafa - žok - žokej - žula - žlutý - žralok - požádat - oželet - kužel - požili - výživa - louže

c) čaj - čáp - čelo - černý - čilá - číst - čolek - čokoláda - čumák - čučet - počasí - očekávat - oči - začíná - člen - čpavek - kočka - louče - leč

d) šál x žal - šel x žel - šil x žil - šiška x Žižka - šišlat x žižlat - šupa x župa - šampion x žampion - nůše x nuže

e) čel x žel - čert x žert - čili x žili - činka x žínka - čít x žít - načal x nažal - louče x louže

f) čárka x Šárka - čel x šel - čest x šest - čili x šili - čípek x šípek - čirý x širý - číška x šiška - čidlo x šídlo - čumět x šumět

g) číše - čížek - špička - šáteček - šička - šarže - šlehačka - žluč - židlička - žáček


2º) Napište femininum (escriba el femenino)
student - ________
profesor - ___________
advokát - ___________
ekonom - __________
doktor - _________
fotograf - _________
diplomat - __________
asistent - ___________
režisér - _________
inženýr - _________

Etiquetas: ,


(5) comments




sábado, diciembre 26, 2009

1. Euskera: verbos auxiliares IZAN (ser) y UKAN (tener) 

Y seguimos aquí aprendiendo vasco. Recordad que la letra z tiene un sonido similar a la s.

1. LEHEN URRATSAK / primeros pasos

ADITZA / el verbo

El verbo auxiliar: IZAN y UKAN

Las formas sintéticas de los verbos IZAN y UKAN son las que funcionan como verbos auxiliares de las formas perifrásticas

IZAN (verbo SER)
ni naiz
zu zara
hura da
gu gara
zuek zarete
haiek dira

UKAN (verbo TENER)
nik dut ditut
zuk duzu dituzu
hark du ditu
guk dugu ditugu
zuek duzue dituzue
haiek dute dituzte


Pronombres (izenordainak) verbos intransitivos (absolutiboa): ni, zu, hura, gu, zuek, haiek (yo, tú, él, nosotros, vosotros, ellos)
Pronombres verbos transitivos (ergatiboa): nik, zuk, hark, guk, zuek, haiek (yo, tú, él, nosotros, vosotros, ellos). Simplemente añadimos una -k, a excepción de la 3ª persona del singular que cambia la palabra completamente.

La razón de que para el verbo UKAN tengamos dos congujaciones es que se trata de un verbo transitivo en el que el complemento directo puede ser singular o plural. Es decir, el verbo concuerda en número con los complementos.
Singular: dut, duzu, du, dugu, duzue, dute
Plural: ditut, dituzu, ditu, ditugu, dituzue, dituzte. Añadimos -it- entre la raíz y la terminación.

Conjugación verbos regulares:
-t : 1ª persona singular
-zu : 2ª p. s.
-Ø : 3ª p. s.
-gu : 1ª persona plural
-zue : 2ª p. pl.
-(z)te : 3ª p. pl.

Ejemplos de uso (sujeto + atributo/complemento directo + verbo):

ni galiziarra naiz = yo soy gallego
zuek ikasleak zarete = vosotros sois estudiantes
hark etxe bat du = él tiene una casa
guk kaier bi ditugu = nosotros tenemos dos cuadernos

aita joan da = el padre se ha ido
katuak sagu bi hil ditu = el gato ha matado dos ratones


KASU MARKAK ETA POSTPOSIZIOAK / marcas de caso y posposiciones

NOR
absolutiboa: -Ø


Es la marca de caso de la que derivan todas las demás marcas de caso y posposiciones. Se emplea en las siguientes situaciones:

a) sujeto de oraciones intransitivas:

ni eskolara noa = yo voy a la escuela
nire anaia Bilbon bizi da = mi hermano vive en Bilbao
salda beroegi dago = el caldo está caliente de más

b) complemento de oraciones transitivas:

nik liburu bat erosi dut = yo he comprado un libro
ardoa eskatu dut = he pedido vino

c) atributo:

ni irakaslea naiz = yo soy profesor

Demostrativos de este caso:

hau = este/esta/esto
hori = ese/esa/eso
hura = aquel/aquella/aquello

hauek = estes/estas
horiek = eses/esas
haiek = aquellos/aquellas

Los demostrativos también se colocan detrás del nombre y del adjetivo (sustantivo + adjetivo + demostrativo). Ejemplos:

aulki hau = esta silla
liburu hori = ese libro
zuhaitz hura = aquel árbol

aulki hauek = estas sillas
liburu horiek = ese libros
zuhaitz haiek = aquellos árboles

katu beltz hori = ese gato negro
edalontzi txiki haiek = aquellos vasos pequeños


NORK
ergatiboa: -k


La marca de caso NORK es la que más dificultades puede presentar para un gallego o castellano hablante. Ejemplos:

katua joan da = el gato se ha ido (no lleva marca)
katuak egin du = Lo ha hecho el gato (el sujeto lleva la marca NORK (-k) porque hay complemento directo (Lo))
sagua zuloan sartu da = el ratón se ha metido en el agujero (no lleva marca)
neskak zuloan sartu du = la chica lo ha metido en el agujero (misma razón que en la 2ª oración)

En gallego y también en castellano el sujeto de las cuatro oraciones viene expresado del mismo modo, no importa la transitividad de la oración, pero en euskera esta diferenciación es necesaria.

Demostrativos para este caso:

honek = este/esta/esto
horrek = ese/esa/eso
hark = aquel/aquella/aquello

hauek = estes/estas
horiek = eses/esas
haiek = aquellos/aquellas

katu beltz horrek gazta jan du = ese gato negro ha comido queso


Hagamos una parada en el camino para escuchar un poema de J.A. Artze interpretado por Mikel Laboa. El tema se titula "Txoria txori":

Hegoak ebaki banizkion
nerea izango zen
ez zuen aldegingo,
baina
honela
ez zen gehiago txoria izango
eta nik...
txoria nuen maite.




Traducción:

Si le hubiese cortado las alas
no habría marchado
y estaría con él,
pero si le hubiese cortado las alas
dejaría de ser un pájaro
y yo quería el pájaro.



Continuemos con las MARCAS DE CASO, que funcionan como sujeto:

NOR
absolutiboa: Ø

Se emplea en oraciones intransitivas

singular

-a

mutila
= el chico
mendia = la montaña
neska = la chica

plural

-ak

mutilak
= los chicos
mendiak = las montañas
neskak = las chicas

katua joan da = el gato marchó


NORK
ergatiboa: -k

De oraciones transitivas (la información va al final del sintagma, llevan complemento directo)

singular: -ak

mutilak
= el chico
semeak = el hijo
neskak = la chica

plural: -ek

mutilek
= los chicos
semeek = los hijos
neskek = las chicas

katu horrek gazta jan du = ese gato ha comido queso


El próximo día más, con ejercicios para practicar.

Etiquetas: ,


(18) comments




This page is powered by Blogger. Isn't yours?